Zawiera około 4000 wybranych słów sanskryckich używanych we współczesnym języku hindi. Hasła ułożone są według następującej kolejności, zgodnie z alfabetem dewanagari: aṁ (अं), a (अ), ā (आ), i (इ), ī (ई), u (उ), ū (ऊ), ṛ (ऋ), e (ए), ai (ऐ), o (ओ), au (औ), k (क), kh (ख), g (ग), gh (घ), c (च), ch (छ), j (ज), jh (झ), ṭ (ट), ṭh (ठ), ḍ (ड), ḍh (ढ), t (त), th (थ), d (द), dh (ध), n (न), p (प), ph (फ), b (ब), bh (भ), m (म), y (य), r (र), l (ल), v (व), ś (श), ṣ (ष), s (स), h (ह).y (य)
p (प)
paṁka (पंक)
- błoto
- bagno, mokradło, moczary, trzęsawisko
- brud
- przen. maść, balsam
paṁkaja (पंकज)
„zrodzony w błocie”, lotos
paṁkāra (पंकार)
- roślina wodna Blyxa octandra
- kasztan wodny Eleocharis dulcis
- tama, zapora, grobla
paṁkeja (पंकेज) = paṁkaja
paṁkerūha (पंकेरूह) = paṁkaja
paṁkti (पंक्ति)
- rząd, linia, szereg
- klasa, grupa
- grono osób siedzących przy wspólnym posiłku, współbiesiadnicy
- kasta lub podkasta
paṁgu (पंगु)
- kulawy, kaleki, zdeformowany
- kaleka
paṁgutā (पंगुता)
kalectwo, deformacja
paṁgula (पंगुल) = paṁgu
paṁca (पंच)
- pięć
- rada (pierwotnie pięcioosobowa), kolegium
- jury
- sędzia rozjemczy
- sport. sędzia, arbiter
- naczelnik kasty lub wioski
paṁcaka (पंचक)
- piątka, pentada
- kwintet
- opłata 5%
paṁcatā (पंचता)
- piątkowość, pięciorakość
- = paṁcā
- rozpuszczenie się ciała w pięciu żywiołach, śmierć
paṁcatva (पंचत्व) = paṁcatā
paṁcama (पंचम)
- piąty
- melodyjny
- muz. piąty dźwięk w gamie, sol
- muz. nazwa ragi
- gram. spółgłoska nosowa
paṁcamī (पंचमी)
piąty dzień jasnej lub ciemnej połowy miesiąca księżycowego
paṁcāla (पंचाल)
- starożytna kraina w pn. Indiach i zamieszkujące ją plemię
- członek plemienia Pańczalów
paṁcālikā (पंचालिक)
- tańcząca dziewczyna
- lalka
paṁjara (पंजार)
- szkielet, kościec
- żebra, klatka piersiowa
- szkielet ludzki
paṁjikā (पंजिक)
- wykaz, rejestr, lista
- kalendarz, almanach
- księga rachunkowa
- wykaz przodków, genealogia
paṁjī (पंजी)
lista, rejestr
paṁjīkaraṇa (पंजीकरण)
- wprowadzenie (na listę, do rachunku)
- rejestracja
paṁjīkṛta (पंजीकृत)
- wprowadzony
- zarejestrowany
paṁḍa (पंड)
- eunuch
- impotent
paṁḍā (पंडा)
- bramin pełniący dziedziczną funkcję zarządzającego miejscem pielgrzymek lub świątynią
- prowadzący rejestr genealogii
- kucharz bramińskiego rodu
paṁḍita (पंडित)
- mądry, wykształcony
- uczony, uczony bramin
- pandit, tytuł używany w stosunku do bramina (szczeg. Wykształconego)
- nauczyciel
pakti (पक्ति)
- gotowanie
- trawienie
pakva (पक्व)
- ugotowany
- dojrzały
pakvatā (पक्वता)
dojrzałość
pakṣa (पक्ष)
- strona, bok (ciała)
- skrzydło, flanka
- skrzydło (ptaka)
- strona (w argumentacji)
- punkt widzenia
- aspekt
- kierunek
- jasna lub ciemna połowa księżyca
pakṣivijñāna (पक्षिविज्ञान) = pakṣīvijñāna
pakṣī (पक्षी)
- mający skrzydła, uskrzydlony
- stojący po stronie (czegoś)
- biorący, czyjąś stronę, stronniczy, tendencyjny
- stronnik, zwolennik, poplecznik
- ptak
-pakṣīya (-पक्षीय)
przyjmujący stronę, lub punkt widzenia, stojący na stanowisku
pakṣīvijñāna (पक्षीविज्ञान)
ornitologia
pacana (पचन)
- trawienie
- gotowanie
pacanīya (पचनीय)
strawny
paṭaka (पटक)
- tkanina bawełniana
- obóz, obozowisko
paṭala (पटल)
- dach, strzecha
- zasłona, parawan
- welon
- zaćma, katarakta
- pl. kosz, koszyk
- pl. sterta, stos, kupa, masa, duża ilość
- pl. pokłosie
- znak na czole zrobiony maścią sandałową
paṭu (पटु)
- zdolny, zmyślny, sprytny
- wprawny, biegły
- chytry, przebiegły, cwany
- bystry, rozgarnięty, inteligentny
- pilny, staranny
paṭutā (पटुता)
- bystrość, inteligencja
- umiejętność, biegłość, wprawa
paṭola (पटोल)
rodzaj ogórka jedzonego jako jarzyna
paṭolikā (पटोलिक)
mały pasiasty ogórek
paṭṭaka (पट्टक)
- dokument
- tabliczka, tablica
- metalowa płytka
- pasek materiału, ozdobna taśma
- bandaż
paṭṭikā (पट्टिका)
- kawałek drewna lub metalu
- skrawek materiału
- wstążka
paṭhaka (पठक)
- czytający, czytelnik
- recytator, deklamator
paṭhana (पठन)
- czytanie
- recytowanie, deklamowanie
paṭhanīya (पठनीय)
zasługujący na przeczytanie, wart przeczytania
paṭhita (पठित)
- przeczytany
- odczytany, wyrecytowany, zadeklamowany
paṭhya (पठ्य)
mający być przeczytanym, do przeczytania
paṇa (पण)
- hazard
- rzut (kośćmi)
- zakład
- stawka
- zgoda, układ, porozumienie
- płaca, zarobki
- wynajem
- nagroda
- cena
- opłata, taksa
- obietnica, przyrzeczenie
paṇava (पणव)
bębenek
paṇya (पण्य)
- łatwo sprzedający się
- towar
- handel
- miejsce sprzedaży, sklep, bazar
pataṁga (पतंग)
- coś, co lata
- ćma
- konik polny
- papierowy latawiec
- piłka
- drzewo sappanowe (surowiec czerwonego barwnika)
patatrī (पतत्री)
- uskrzydlona
- ptak
- strzała
patana (पतन)
- spadanie, upadanie, upadek
- opadanie, osuwanie siē, osiadanie
- upadek, schyłek
- padanie (w bitwie)
patāka (पताक) = patākā
patākā (पताका)
- flaga, chorągiew
- drzewce flagi
- emblemat
- epizod w dramacie
patākī (पताकी)
niosący sztandar, chorąży
pati (पति)
- pan, władca
- mąż
- -kierownik, szef, zarządca
patita (पतित)
- upadły
- przen. zdegradowany, zdeprecjonowany, nędzny
- niepraktykujący, odstępca od religii
- grzeszny
- wyrzutek
- osoba upadła, nędznik, grzesznik
patitva (पतित्व)
stan małżeński (u kobiet), posiadanie męża
pattana (पत्तन)
- miasto
- osada, osiedle
- port
patnī (पत्नी)
żona, małżonka
patra (पत्र)
- skrzydło, pióro
- liść
- kartka, arkusz
- list
- dokument
- nota dyplomatyczna
- cienki kawaḷek metalu, płytka, blaszka
- strona
- gazeta, czasopismo, periodyk
- lotka (strzały), pierzysko
- linie lub wzory malowane na twarzy piżmem
patraka (पत्रक)
- formularz, blankiet
- dokument
- liścik
patrikā (पत्रिका)
- czasopismo, mafazyn
- list
- dokument
patrī (पत्री)
- list
- dokument
- notatka
- skrzynka na listy
patha (पथ)
- droga, ścieżka
- kurs, kierunek
pathika (पथिक)
- podróżny
- gość, przybysz, przychodzień
pathya (पथ्य)
- należący do (właściwej) drogi
- zdrowy (o pożywieniu), służący zdrowiu, korzystny, właściwy
- zdrowe pożywienie, właściwa dieta
- skromny styl życia, zachowanie umiaru, umiarkowanie
- właściwa i niewłaściwa dieta
paddhati (पद्धति)
- droga, ścieżka
- sposób, metoda
- tradycja, zwyczaj
- system (rządzenia, filozofii, nauczania)
- podręcznik, traktat
- opis (rytuału, ceremonii)
paraṁparā (परंपरा))
- seria, ciąg, sukcesja
- tradycja, przekaz
- linia rodu
paraṁparita (परंपरित)
spełniony/zrobiony/wykonany zgodnie z tradycją, przestrzegając jej norm
paravartī (परवर्ति)
- następny, kolejny, dalszy
- drugorzędny, wtórny
parākāṣṭhā (पराकष्ठ)
- szczyt, wierzchołek
- punkt kulminacyjny
parāmarśa (परामर्श)
- refleksja
- dyskusja, konsultacja
- rada, porada, rekomendacja
- decyzja (np.komitetu)
parāhata (पराहत)
- odrzucony, odpędzony, odepchnięty, oddalony
- odwrócony
- przewrócony, powalony, obalony
- napadnięty, zaatakowany
pari- (परि-)
- dookoła, wokół
- obficie, bardzo, prze-
- od, daleko od
- zgodnie z, według
parikathā (परिकथा)
- opowieść, historia
- spec. opowieść wkomponowana w inną
parikara (परिकर)
- otoczenie, świta
- domownicy, rodzina
- opaska na biodra
- lóżko
parikalana (परिकलन)
obliczanie, wyliczanie, kalkulowanie
parikalpanā (परिकल्पना)
- wyobraźnia, inwencja, imaginacja
- przypuszczenie, domniemanie, hipoteza
parikalpita (परिकल्पित)
- wymyślony, nienaturalny, sztuczny
- opracowany, zaaranżowany
- wyobrażony, wyimaginowany
- przypuszczalny, domniemany, hipotetyczny
parikramaṇa (परिक्रमण)
- okrążanie, obchodzenie
- obracanie się, kręcenie się w kółko, krążenie
parikramā (परिक्रमा)
- okrążenie, runda
- obrót
- wybrukowana droga wokół świątyni
parikraya (परिक्रय)
- kupienie z powrotem
- odkupienie, wykupienie
parikliṣṭa (परिक्लिष्ट)
cierpiący, znękany, udręczony
parikhyāta (परिख्यात)
- uważany za
- zwany, nazywany
parigraha (परिग्रह)
- otrzymanie, uzyskanie, dostanie
- przyjęcie
- wzięcie, zabranie
- spec. wzięcie sobie żony, pojęcie za małżonkę
- własność, mienie
- gospodarstwo
- osoby będące na utrzymaniu, domownicy, rodzina
- przychylność, życzliwość, względy
parigṛhīta (परिगृहीत)
- otrzymany, uzyskany, dostany
- przyjęty
- wzięty, zabrany
- uchwycony, schwytany, pojmany
- okryty, spowity
- otoczony, opasany, okolony, ogrodzony
- obejmowany, objęty
- wspierany, faworyzowany
- przeciwny
parigha (परिघ)
- żelazna sztabka
- żelazna pałka, maczuga
paricaya (परिचय)
- znajomość, zapoznanie się
- wiedza, doświadczenie
- informacja
- dane
paricara (परिचर)
- towarzysz
- przyboczny, służący, sługa
paricaryā (परिचर्या)
- służba, obsługa
- pielęgniarstwo
- hołd, cześć
- sympozjum
paricāyaka (परिचायक)
- to, co daje wiedzę, zapoznaje, zaznajamia
- wskazówka, ilustracja
paricāra (परिचार)
- służenie, obsługiwanie,
- pielęgnowanie, pielęgnacja
- wychowywanie
- pielęgniarstwo
paricāraka (परिचारक)
- służący
- pielęgniarz
paricālaka (परिचालक)
przewodnik
paricālana (परिचालन)
- prowadzenie, przeprowadzanie
- przewodzenie, kierowanie
paricchada (परिच्छद)
- zewnętrzne okrycie
- posiadłość
- bagaż
- otoczenie, świta, asysta
- rodzina
paricchanna (परिच्छन्न)
- przykryty, nakryty, okryty, owinięty, otulony, spowity
- otoczony, towarzyszony, asystowany
paricchinna (परिच्छिन्न)
- odcięty
- odłączony, oddzielony, oderwany
- określony, zdefiniowany, opisany
- zakreślony, ograniczony
pariccheda (परिच्छेद)
- oddzielenie, odłączenie, oderwanie
- odróżnienie
- rozdział (w książce)
pariṇāma (परिणाम)
- przemiana, przekształcenie, przeobrażenie, transformacja
- wynik, rezultat, efekt
- ostatnie stadium, ostatnia faza, końcowy etap, ostateczny rezultat
- konkluzja, wniosek
paridarśana (परिदर्शन)
przegląd, inspekcja
paridāha (परिदाह)
- gwałtowne spalanie
- udręka duszy
paridṛśya (परिदृश्य)
- szeroki widok, perspektywa
- spektakl, widowisko, przedstawienie
- scenariusz
paridṛṣṭa (परिदृष्ट)
- ujrzany, spostrzeżony
- dostrzeżony, zauważony, zaobserwowany
- widziany
- poznany
- nauczony
paridhāna (परिधान)
- opakowanie, owinięcie
- założenie, nałożenie
- garderoba, strój, ubiór, odzienie, okrycie
paridhāraṇa (परिधारण)
- podpieranie, podtrzymywanie, wspieranie
- cierpienie, znoszenie
paridhi (परिधि)
- obwód, otoczka
- okrąg, koło
- ogrodzenie, parkan, bariera
- aureola
- obszar, sfera
- zakres, obręb
paripakva (परिपक्व))
- do końca ugotowany, całkowicie gotowy
- dobrze strawiony, przetrawiony
- zupełnie dojrzały
- wysoce wykształcony, doskonale wyrobiony
paripāka (परिपाक)
- bycie całkowicie ugotowanym, w pełni gotowym/przygotowanym
- trawienie, przyswajanie, asymilacja
- dojrzewanie, dojrzałość
- bogate doświadczenie, wyrobienie, obycie
parilakṣaṇa (परिलक्षण)
zespół, syndrom
parisphuṭa (परिस्फुट)
- bardzo jasny, wyrazisty
- w pełni rozwinięty
pāraṁparika (पारंपरिक)
tradycyjny
piṁḍa (पिंड)
- bryłka, grudka, kawałek
- kulka
- kęs
- placek zaduszny, ofiarowywany zmarłym
- obiata składana przodkom przez najbliższych krewnych
- bryła, sztaba
- ciało, ciało ludzkie
pīḍā (पीडा)
- ból, cierpienie
- udręka
- krzywda, strata
- współczucie
pīḍita (पीडित)
- cierpiący, chory
- dręczony, nękany, gnębiony
- uciśniony
- przyciśnięty, przygnieciony, przygnębiony
purātana (पुरातन)
- należący do przeszłości, przeszły
- dawny, starożytny
- stary
- przeszłość, dawne czasy, starożytność
puruṣa (पुरुष)
- człowiek, ludzka istota
- mężczyzna, samiec
- osoba, jednostka, osobnik
- gram. osoba
- purusza
- pierwotny byt, źródło wszechświata
- ludzka dusza
- przodkowie (l. mn.)
puṣṭa (पुष्ट)
- odżywiony, dobrze wykarmiony, tłusty
- silny, krzepki, o mocnej budowie
- staranne wychowany, zadbany, wypielęgnowany
- zdrowy, odżywczy (o jedzeniu)
- potwierdzony (o informacji)
pūrṇa (पूर्ण)
- pełny, napełniony
- doskonały
- gram. dokonany
- pełnia, całość
pūrṇatā (पूर्णता)
- pełnia
- całkowitość, zupełność
- ukończenie, zakończenie, spełnienie, wypełnienie
- doskonałość, perfekcja
pūrṇimā (पूर्णिमा)
noc albo dzień pełnego księżyca, pełnia
pṛthak (पृथक्)
- oddzielny, osobny, odrębny
- odłączony, wyodrębniony
- na uboczu, na boku, osobno
- indywidualny
prakaṭa (प्रकट)
- jasny, oczywisty, ewidentny
- widoczny, widzialny, przejawiony
- odkryty, odsłonięty, ujawniony, wyjawiony, wyrażony
- przedstawiony, wyeksponowany, wystawiony na widok, ukazany
- jawny, otwarty, publiczny, ogólnie dostępny
prakāśa (प्रकाश)
- światło, światłość, jasność, blask
- światło dzienne, światło słoneczne
- przejaw, manifestacja
- ujawnienie, odsłonięcie, ukazanie, objawienie
- upublicznienie, opublikowanie, wydanie (książki)
- jasny, jawny, oczywisty
- publiczny
- znany, głośny, sławny
- rozwinięty, rozpostarty
- świecący, jaśniejący, promienny
- oświecony
- przypominający (coś, kogoś), podobny do, wyglądający jak
prakāśaka (प्रकाशक)
- oświetlający, oświecający
- czyniący jasnym / widocznym / oczywistym
- ukazujący, ujawniający, objawiający
- „dawca światła”, słońce
- wydawca
- odkrywca
prakāśakīya (प्रकाशकीय)
przedmowa lub uwagi wydawcy
prakāśatā (प्रकाशता)
- jasność, blask, świetlistość
- widoczność, widzialność
- przen. sława
prakāśana (प्रकाशन)
- ujawnianie, czynienie widocznym / znanym
- wskazywanie, ukazywanie
- wydawanie, publikowanie
- publikacja, opublikowana praca
prakāśikī (प्रकाशिकी)
nauka o świetle, optyka
prakāśita (प्रकाशित)
- oświetlony, oświecony
- ukazany, ujawniony, uwidoczniony
- pokazany, wystawiony na widok, zademonstrowasny
- wydany, opublikowany
prakāśya (प्रकाश्य)
- godny ujawnienia / ukazania
- zasługujący na wydanie, nadający się do publikacji
- jasny, widzialny, oczywisty
- słyszalny
prakīrṇa (प्रकीर्ण)
- rozrzucony, rozproszony, rozsypany, rozsiany
- upubliczniony
- rozmaity, różnorodny, urozmaicony
prakīrṇaka (प्रकीर्णक)
- upubliczniony
- narzędzie do odganiania much
- kępka włosów, kosmyk, kłak
prakīrtana (प्रकीर्तन)
- ogłoszenie, obwieszczenie, oznajmienie, oświadczenie
- wychwalanie, chwalenie, sławienie
prakīrti (प्रकीर्ति)
- oświadczenie, deklaracja
- obchody, świętowanie
- wielka sława, renoma
prakīrtitā (प्रकीर्तिता)
- oznajmiony, zadeklarowany
- obchodzony
prakupita (प्रकुपित)
wściekły, rozjuszony, rozsierdzony, rozzłoszczony
prakṛta (प्रकृत)
- prawdziwy, autentyczny
- pierwotny, oryginalny
- naturalny
- właściwy, akuratny
prakṛtatā (प्रकृतता)
- naturalny stan, naturalność
- prawdziwość, autentyczność
prakṛti (प्रकृति)
- pierwotna postać czy stan, pierwowzór
- pierwotna materia, pierwotna substancja
- początek, źródło
- korzeń, podstawa
- model, wzorzec, szablon
- forma, wzór, deseń
- obraz, odbicie
- zasada, reguła
- standard, norma
- zwykły, normalny stan
- sprawa
- pochodzenie
- natura, charakter, temperament, usposobienie
- przyroda, świat przyrody, łono natury
- prakryti
- kobieta, płeć kobieca
- matka
- eunuch
- męski lub żeński organ rozrodczy
- zwierzę
- czynnik, mnożnik (mat.)
- minister, grono doradców królewskich, rada ministrów
- rzemieślnicy
- obywatele
prakṛṣṭa (प्रकृष्ट)
- wybitny, wyróżniający się
- główny, naczelny, dominujący
- najlepszy, najdoskonalszy
prakṛṣṭatā (प्रकृष्टता)
- wybitność, wysoka pozycja
- wyższość, przewaga
- perfekcja, doskonałość
prakopa (प्रकोप)
- silne wzburzenie, gwałtowne poruszenie
- wściekłość, gniew
- nagły wybuch, gwałtowny atak (np.choroby)
- nadmiar (jakiegoś humoru w ciele)
prakopana (प्रकोपन)
pobudzanie, podniecanie
prakopita (प्रकोपित)
rozzłoszczony, rozsierdzony, rozwścieczony, rozjuszony
prakoṣṭha (प्रकोष्ठ)
- pomieszczenie, pokój
- wewnętrzny dziedziniec domu
prakriyā (प्रक्रिया)
- sposób, metoda, technika
- proces
- procedura
- rytuał, obrządek
prakhara (प्रखर)
- bardzo gorący
- palący, ostry
- cierpki, gryzący
- ostry, przeszywający, przenikliwy (wzrok)
- kąśliwy, uszczypliwy (docinek, uwaga)
- ostry, przenikliwy (umysł, inteligencja)
- bardzo trudny
- ogromny, rozległy
prakhyāpita (प्रख्यापित))
- uczyniony publicznie znanym
- ogłoszony, obwieszczony
pragāḍha (प्रगाढ)
- wielki, rozległy
- niezmierny, nadmierny, niepomierny
- trudny, ciężki
- mocny, stały
- głęboki (sen)
- bardzo gęsty, intensywny (materiał, kolor)
- głęboki, wnikliwy
pracalita (प्रचलित)
- obecny, współczesny, bieżący, aktualny
- potoczny, obiegowy, będący w użyciu, powszechny, rozpowszechniony
- popularny, modny
- progresywny, rozwijający się, postępowy
pracāra (प्रचार)
- szerzenie, rozprzestrzenianie, rozprowadzanie
- rozpowszechnianie, upowszechnianie, propagowanie
- upublicznianie, ujawnianie
- propaganda
prajñā (प्रज्ञा)
- rozumienie, inteligencja
- wiedza, mądrość
praṇālī (प्रणाली)
- szczególna metoda czy sposób
- system
- tradycja
- kanał wodny, odpływ, sączek, dren
praṇidhāna (प्रणिधान)
- uwaga, zainteresowanie
- głęboka medytacja
- pełne szacunku zachowanie
- duży wysiłek
- próba, staranie, usiłowanie
- gorliwość, wytrwałość
- dostęp, wstęp, wejście
- stosowanie, używanie, korzystanie, posługiwanie się
- kładzenie, nakładanie, przykładanie
pratipakṣa (प्रतिपक्ष)
- przeciwna strona (w dyskusji)
- przeciwne zdanie
pratipakṣatā (प्रतिपक्षता)
- opozycja
- antyteza
pratipakṣī (प्रतिपक्षी)
- przeciwny, przeciwstawny
- przeciwnik, oponent
pratipatti (प्रतिपत्ति)
- przedstawienie, prezentacja, wykład
- spowodowanie, wywołanie
- zrealizowanie, spełnienie
pratipadaṁ (प्रतिपदं)
- na każdym kroku, co krok
- w każdym momencie
- wszędzie
pratipad (प्रतिपद्)
pierwszy dzień nowego księżyca
pratipadā (प्रतिपदा) = pratipad
pratipanna (प्रतिपन्न)
- osiągnięty, zdobyty, uzyskany
- stwierdzony, ustalony
- potwierdzony, sprawdzony, dowiedziony,
- zatwierdzony, zaakceptowany, przyjęty
pratipādaka (प्रतिपादक)
- nauczający, wykładający, objaśniający
- pokazujący, prezentujący
- wykonujący, spełniający, realizujący
- skuteczny, efektywny
- pomagający osiągnąć, przyczyniający się do osiągnięcia
- dający
pratipādana (प्रतिपादन)
- twierdzenie, stwierdzenie
- przedstawienie, wyjaśnienie, wyłożenie
- ustalenie, dowiedzenie
- danie, podanie, wydanie
- spowodowanie, wywołanie, wytworzenie
pratipādita (प्रतिपादित)
- ustalony, stwierdzony
- wyłożony, omówiony
- przedstawiony, ukazany, zaprezentowany, zademonstrowany
- dany, podany
- spowodowany, wytworzony
pratipādya (प्रतिपाद्य)
- będący przedmiotem wykładu, omawiany, przedstawiany
- to, o czym zamierza się mówić
pratimāsa (प्रतिमास)
- na miesiąc
- co miesiąc, każdego miesiąca, miesięcznie, comiesięcznie
pratimāsika (प्रतिमासिक)
miesięczny, comiesięczny
pratimūrti (प्रतिमूर्ति)
- odpowiednik, kopia, odbitka, duplikat
- obraz, odzwierciedlenie, odbicie
- wcielenie, ucieleśnienie
pratiyoga (प्रतियोग)
- wrogość, opozycja
- kontrowersja
- współpraca, kooperacja
pratiyogitā (प्रतियोगिता)
- konkurs
- zawody, turniej
- konkurencja, rywalizacja
- wrogość
pratiṣṭhā (प्रतिष्ठा)
- pozycja, ranga
- honor, zaszczyt
- prestiż, uznanie, reputacja
- sława
- baza, fundament, podstawa, piedestał
- założenie, utworzenie, ustanowienie, wkład
- domostwo, mieszkanie
- ceremonia
- ceremonia spełniana dla osiągnięcia nadludzkich mocy
- zakończenie ślubu (postu)
pratiṣṭhita (प्रतिष्ठित)
- umieszczony, usytuowany, ulokowany, osadzony
- zainstalowany, zamontowany, ustawiony (np. wizerunek bóstwa)
- otwarty, zainaugurowany, poświęcony (np. świątynia)
- ustanowiony, założony, utworzony
- ważny, sławny, wybitny, uznany, szanowany
- standardowy, znormalizowany
pratyākhyāna (प्रत्याख्यान)
- pokonanie, zwyciężenie, przezwyciężenie, przemożenie
- odrzucenie, odepchnięcie, odtrącenie
- obalenie (teorii), odparcie (zarzutów)
- zaprzeczenie, negacja
- przeciwdziałanie, zapobieganie
- równoważenie, neutralizowanie
prathā (प्रथा)
- rozłożenie, rozpostarcie
- to, co powstało, rozpostarło się, rozszerzyło
- zwyczaj
- instytucja
- system (np. zarządzania)
prathita (प्रथित)
- rozszerzony, rozpowszechniony, rozpropagowany
- szeroko znany, uznany, sławny
prabaṁdha (प्रबंध)
- związek, połączenie, więź
- załatwienie, zaaranżowanie, zorganizowanie, przygotowanie
- zarządzanie, administracja
- miara, krok
- utwór literacki (szczeg. długi poemat narracyjny)
- dysertacja, rozprawa, praca dyplomowa
prabala (प्रबल)
- mocny, silny, potężny, przemożny, dominujący
- gwałtowny, porywisty
- szkodliwy, zgubny, niebezpieczny
- drastyczny
- ważny, ważki, decydujący (argument)
prabhā (प्रभा)
- blask, światło
- świetlistość, promienność
- wspaniałość
prabhāta (प्रभात)
świt, poranek, brzask
prabhāva (प्रभाव)
- siła, moc, potęga
- majestat
- wpływ, oddziaływanie, efekt
- wrażenie
prayoga (प्रयोग)
- użycie, zastosowanie
- praktyka, zwyczaj
- sposób działania, procedura
- próba, sprawdzian, test
- eksperyment
- przedsięwzięcie, sprawa
- przyrząd, urządzenie
- wymowa
- rozpoczęcie
- konsekwencja, rezultat
- święty tekst
- forma obrzędowa
- ofiara
- recytacja
- formuła, którą się recytuje
- praktyka, praktyka magiczna
- wystawa, przedstawienie, spektakl
prayojana (प्रयोजन)
- potrzeba, użytek
- korzyść, pożytek
- użycie, zastosowanie, wykorzystanie, wyzyskanie
- intencja, motyw
- okazja, możliwość
- warunek, wymóg
- powód, przyczyna
- cel
pralobhana (प्रलोभन)
- kuszenie, nęcenie
- uwodzenie, bałamucenie
- pokusa, pokuszenie
pralobhita (प्रलोभित)
- kuszony, nęcony
- uwodzony
pralobhī (प्रलोभी)
- kuszący, nęcący
- pragnący, żądny, chciwy
- pożądliwy, lubieżny
pravaṁcaka (प्रबंचक)
- oszukańczy, kłamliwy, fałszyway, nieuczciwy
- niegodziwy, nikczemny, zły
- oszust, krętacz
pravaṁcanā (प्रबंचन)
- oszustwo, fałsz, nieuczciwość
- łajdactwo, łotrostwo, nikczemność
pravaṁcita (प्रबंचित)
oszukany, zwiedziony, nabrany
pravaktā (प्रबक्ता)
- mówca, orator
- rzecznik
- wykładowca
- kaznodzieja
- krasomówca
pravacana (प्रबचन)
- oświadczenie, oznajmienie, ogłoszenie, zadeklarowanie
- objaśnianie, tłumaczenie, wykładanie
- wyjaśnianie, interpretowanie (zwł. tekstów rel.), egzegeza
- kazanie
pravacanīya (प्रबचनीय)
wymagający objaśnienia / interpretacji
pravaṇatā (प्रबणता)
skłonność, inklinacja
pravara (प्रबर)
- najwspanialszy, najdoskonalszy
- główny
- najlepszy w czymś, wybitny, mistrz
- przodek
- rodzina, ród
- ważna osobistość
pravartaka (प्रवर्तक)
- założyciel
- inicjator
pravartana (प्रवर्तन)
- zapoczątkowanie, zainicjowanie
- założenie
- uruchomienie
pravartita (प्रवर्तित)
- rozpoczęty, zainicjowany
- założony
- uruchomiony
pravarṣaṇa (प्रवर्षण)
- deszcz
- pierwszy deszcz
pravasana (प्रवसन)
- wyruszanie w podróż
- mieszkanie za granicą
- śmierć
pravaha (प्रवह) = pravāha
pravahaṇa (प्रवहण)
- płynięcie
- kryty powóz
- lektyka dla kobiet
pravācaka (प्रवाचक)
- objaśniający, wyjaśniający, tłumaczący
- interpretator, egzegeta
- wykładowca
pravāda (प्रवाद)
- przemowa
- bajka
- pogłoska, plotka
- skandal, afera
pravāraṇa (प्रवारण)
upragniony dar
pravāla (प्रवाल)
koral
pravāsa (प्रवास)
- mieszkanie daleko od domu (np. za granicą)
- daleka podróż
- wędrówka, migracja
- zesłanie, emigracja
- przen. obce kraje
pravāsana (प्रवासन)
- mieszkanie za granicą
- emigracja
pravāsita (प्रवासित)
wysłany za granicę, zesłany, wygnany
pravāsī (प्रवासी)
- mieszkający za granicą
- wędrowny (ptak)
- ten, kto mieszka za granicą, emigrant; imigrant
- ten, kto wyjeżdża za granicę
- zesłanie, wygnanie
pravāsya (प्रवास्य)
podlegający zesłaniu, zmuszony do emigracji
pravāha (प्रवाह)
- potok, nurt, strumień, prąd
- przepływ
- kurs, bieg, przebieg
- łożysko, koryto (rzeki)
- nurt (rzeki)
- prąd (elektr.)
- wyrzucenie prochów zmarłego do rzeki
pravāhaka (प्रवाहक)
popychający naprzód, posuwający do przodu (sprawę)
pravāhikā (प्रवाहिका)
rzeka
pravāhita (प्रवाहित)
- wrzucony do rzeki (popiół)
- puszczony na fale (łódź)
- unoszoony prądem, niesiony w dół
- płynący, będący w ruchu
- posuwany naprzód
- zaawansowany
- zapoczątkowany, zainicjowany, wprowadzony w życie
pravāhī (प्रवाही)
- powodujący płynięcie, pławiący
- posuwający do przodu, promujący
- płynący, płynny
pravikhyāta (प्रविख्यात)
sławny szeroko, światowej sławy
pravikhyāti (प्रविख्याति)
światowa sława
pravidhi (प्रविधि)
technika
praviṣṭa (प्रविष्ट)
- ten, który wszedł / wstąpił /dostał się do
- przyjęty (na uczelnię)
praviṣṭi (प्रविष्टि)
- wejście, wstąpienie
- przyjęcie
pravīṇa (प्रवीण)
- zręczny, biegły, wprawny, doświadczony
- umiejętny, wykwalifikowany, kompetentny
pravīṇatā (प्रवीणता)
- zręczność, biegłość, wprawa
- kompetencja, fachowość
pravīra (प्रवीर)
- dzielny, mężny, bohaterski
- najznakomitszy
- bohater, heros
pravṛtta (प्रवृत्त)
- zaangażowany, zajęty
- działający, postępujący
- rozpoczynający, inicjujący, przystępujący (do)
- wytworzony, utworzony, powstały
- zamierzający
- skłonny, skłaniający się (ku)
- okrągły, kulisty
pravṛtti (प्रवृत्ति)
- tendencja
- inklinacja, skłonność, predyspozycja
- gust, smak, upodobanie
- zastosowanie, użytek
- zachowanie, prowadzenie się
- ruch w stronę świata, aktywne życie, ekstrawertyzm
pravekṣaṇa (प्रवेक्षण)
- przewidywanie
- przezorność, zapobiegliwość
pravekṣita (प्रवेक्षित)
- przewidziany
- spodziewany, oczekiwany
praveṭa (प्रवेट)
jęczmień
praveṇī (प्रवेणी)
- warkocz, splot
- splecione, nieozdobione włosy (jakie noszą wdowy)
praveśa (प्रवेश)
- wejście, wstąpienie
- wdarcie się, wtargnięcie
- wniknięcie
- wstęp, dostęp, dopuszczenie, prawo wstępu, przepustka
- przen. wprawa, biegłość, sprawność, kompetencja, fachowość
- wtrącenie się, ingerencja, interferencja
- ceremonia związana z wprowadzeniem się do nowego domu
praveśaka (प्रवेशक)
- wchodzący
- antrakt, przerwa, interludium
praveśana (प्रवेशन)
wejście, wchodzenie
praveśikā (प्रवेशिका)
- egzamin wstępny
- bilet wstępu
- opłata wstępna, wpisowe
- techn. moc wejściowa
praveśya (प्रवेश्य)
przepuszczalny, przenikalny
pravrajita (प्रव्रजित)
- wędrowny asceta
- mnich dżinijski
praśaṁsaka (प्रशंसक)
- chwalący, wychwalający
- chwalca, panegirysta, pochlebca (= praśaṁsākārī)
praśaṁsana (प्रशंसन)
chwalenie, wychwalanie
praśaṁsanīya (प्रशंसनीय)
godny pochwały, chwalebny
praśaṁsā (प्रशंसा)
- pochwała
- pean
- sława, chwała
praśaṁsākārī (प्रशंसाकारी) = praśaṁsaka
praśaṁsātmaka (प्रशंसात्मक)
- pochwalny
- zachwalający, polecający
praśaṁsita (प्रशंसित)
chwalony, wychwalany
praśaṁsī (प्रशंसी) = praśaṁsaka
praśamana (प्रशमन)
- uspokojenie, uciszenie
- zniszczenie, unicestwienie, zabicie
praśamita (प्रशमित)
- uspokojony, uciszony
- spokojny, cichy
praśasta (प्रशस्त)
- chwalony, wychwalany
- zachwalany, polecany
- chwalebny, szczytny
- wspaniały, znakomity, wyśmienity, wyborny, doskonały
- najlepszy
- szeroki (szosa, autostrada)
praśastatā (प्रशस्तता)
wspaniałość, doskonałość, znakomitość
praśasti (प्रशस्ति)
- pochwała, pean
- wychwalanie, wysławianie, gloryfikacja
- napis/wpis pochwalny
- edykt królewski
- kolofon
praśāṁta (प्रशांत)
- spokojny, cichy
- uspokojony, uciszony
praśāṁti (प्रशांति)
- cisza, spokój
- opanowanie
praśākhā (प्रशाखा)
- gałązka
- pododdział
praśāsaka (प्रशासक)
kierownik, zarządca, administrator
praśāsakīya (प्रशासकीय)
administracyjny
praśāsana (प्रशासन)
- zarządzanie, kierowanie
- zarząd, kierownictwo, administracja
praśāsanika (प्रशासनिक)
administracyjny
praśāsita (प्रशासित)
zarządzany, kierowany, administrowany
praśāsta (प्रशास्त)
zarządca, administrator
praśikṣaṇa (प्रशिक्षण)
- szkolenie, trening
- praktykowanie, terminowanie
praśikṣita (प्रशिक्षित)
wyszkolony, wyćwiczony, wyuczony
praśikṣu (प्रशिक्षु)
- oraktykant, stażysta, terminator
- kursant
praśītana (प्रशीतन)
chłodzenie, mrożenie
praśna (प्रश्न)
- pytanie
- problem, kwestia, sprawa
praśraya (प्रश्रय)
podstawa
praṣṭha (प्रष्ठ)
- stojący z przodu, przedni
- poprzedni
prasaṁga (प्रसंग)
- przywiązanie
- związek
- przedmiot, temat
- rozdział (książki)
- kontekst
- okazja, sposobność, możliwość
- stosunek seksualny
prasaṁgataḥ (प्रसंगतः)
przy okazji, na marginesie, nawiasem mówiąc, a propos
prasaṁgaprāpta (प्रसंगप्राप्त)
odnoszący się do tematu, związany, dotyczący
prasaṁgayukta (प्रसंगयुक्त)
- odnoszący się do, dotyczący
- (wydarzający się) w porę
prasaṁgī (प्रसंगी)
związany, dotyczący
prasakta (प्रसक्त)
- przywiązany (do), oddany
- zaangażowany, zabsorbowany, pochłonięty (czymś), pogrążony w
- uzyskany, otrzymany
prasakti (प्रसक्ति)
- przywiązanie
- pochłonięcie, zaabsorbowanie
prasanna (प्रसन्न)
- jasny, promienny, czysty
- ucieszony, uradowany, uszczęśliwiony
- zadowolony, usatysfakcjonowany
- wesoły, pogodny, radosny
- kwitnący, zdrowy
- zjednany, przebłagany
- przychylny, łaskawy
prasannatā (प्रसन्नता)
- przyjemność
- zadowolenie, satysfakcja
- życzliwość, przychylność, łaskawość, względy
prasava (प्रसव)
- poród
- potomstwo
prasāda (प्रसाद)
- dar, błogosławieństwo
- poczęstunek dla bóstwa
- resztki tego poczęstunku, spożywane przez wiernych
prasādana (प्रसादन)
- łagodzenie, uśmierzanie, kojenie, uspokajanie
- zadowalanie, zaspokajanie
- zjednywanie, przebłagiwanie
- świadczenie uprzejmości, okazywanie łaski
- namiot królewski
- gotowany ryż
prasādī (प्रसादी)
- ofiarowany bóstwu
- = prasāda
prasādhaka (प्रसाधक)
- wykonujący, realizujący
- ozdabiający, upiększający, przystrajający, dekorujący
- lokaj, służący, pokojowy
prasādhana (प्रसाधन)
- wykonanie, zrealizowanie, ukończenie
- przystrajanie, przyozdabianie
- strój, ubiór
prasādhana-sāmagrī (प्रसाधन-सामग्री)
przybory toaletowe, kosmetyki
prasādhanī (प्रसाधनी)
grzebień
prasādhita (प्रसाधित)
- wykonany, zrobiony, spełniony, ukończony
- ubrany, wystrojony
prasāra (प्रसार)
- rozprzestrzenienie, rozszerzenie, rozciągnięcie
- ekspansja
- przenikanie, dyfuzja
prasāraka (प्रसारक)
- rozprzestrzeniający, rozszerzający
- nosiciel (choroby, infekcji)
prasāraṇa (प्रसारण)
- rozszerzanie, rozwijanie, powiększanie (= pasāra)
- media, programy radiowo-telewizyjne
prasāraṇa-gṛha (प्रसारण-गृह)
stacja radiowo-telewizyjna
prasārita (प्रसारित)
- rozszerzony, rozciągnięty, rozwinięty
- rozproszony, rozprzestrzeniony
- nadawany, transmitowany
prasiddha (प्रसिद्ध)
- dobrze znany
- sławny, słynny
- pejor. znany, głośny
prasiddhi (प्रसिद्धि)
- sława, rozgłos, renoma
- coś dobrze znanego i uznanego
- powszechna opinia
- pogłoska, plotka
prasū (प्रसू)
matka
prasūta (प्रसूत)
- spłodzony, poczęty
- urodzony, narodzony, wydany na świat
- wytworzony, wyprodukowany
prasūtā (प्रसूता)
kobieta, która niedawno urodziła, położnica
prasūti (प्रसूति) = prasava
prasūna (प्रसून)
- zrodzony, wytworzony
- kwiat
prastāra (प्रस्तार)
- rozpiętość, rozciągłość
- zakres, zasięg
- warstwa, powłoka
prastāva (प्रस्ताव)
- wprowadzenie, rozpoczęcie, zainicjowanie, wstęp do (dyskusji, wykładu)
- propozycja, wniosek, sugestia
- okazja, czas, pora
prastāvaka (प्रस्तावक)
- przedstawiający, proponujący
- wnioskodawca
prastāvanā (प्रस्तावना)
- wprowadzenie, wstęp
- przedmowa, prolog
prastāvika (प्रस्ताविक)
- poprzedzony wstępem
- wstępny, wprowadzający
- uprzednio wspomniany
- odpowiedni, trafny
- stosowny do okazji
- wprowadzenie, wstęp, prolog
prastāvita (प्रस्तावित)
- proponowany, sugerowany
- wspomniany
prastuta (प्रस्तुत)
- chwalony
- proponowany
- wspomniany, wymieniony
- odnośny, odpowiedni
- wniesiony, przedłożony
- niniejszy
- obecny
- gotowy
prastuti (प्रस्तुति)
- pochwała
- rozpoczęcie, inauguracja
prastutīkaraṇa (प्रस्तुतीकरण)
- przedstawienie, prezentacja
- przedstawianie, przedkładanie
prastotā (प्रस्तोता)
- prezenter
- organizator
prastha (प्रस्थ)
- płaska powierzchnia
- płaski wierzchołek góry, płaskowyż
prasthāna (प्रस्थान)
- wyruszenie, wyjazd
- śmierć
- metoda, system
prasthāpana (प्रस्थापन)
- wysyłanie, wyprawianie, odprawianie
- zwalnianie, wyrzucanie
- wyposażanie, wyekwipowanie
- zakładanie, instalowanie (sprzętu)
prasthāpanā (प्रस्थापना)
- = prasthāpana
- oferta, propozycja
prasthāpita (प्रस्थापित)
- wysłany, odesłany, odprawiony
- spakowany, wyekwipowany, wyposażony
- zainstalowany
prasthita (प्रस्थित)
- ten, który wyjechał, odszedł
- wysłany
- ustanowiony, utworzony
prasphuṭa (प्रस्फुट)
- pęknięty (o pąku), rozkwitły
- widoczny, oczywisty
prasphuṭana (प्रस्फुटन)
- pękanie, rozkwitanie, rozwijanie się
- stanie się znanym
prasphuṭita (प्रस्फुटित)
- wybuchły, rozsadzony
- rozkwitły
- widoczny, oczywisty
prasphoṭana (प्रस्फोटन)
- wybuch, eksplozja, erupcja
- otwieranie się (kwiatów), rozkwitanie
prasmṛta (प्रस्मृत)
zapomniany
prasmṛti (प्रस्मृति)
- zapominanie
- roztrzepanie, roztargnienie
prasrava (प्रस्रव)
- wypływanie, wyciekanie, wylewanie się
- wytrysk, wylew, wyciek
- przepływ, potok, strumień
- mocz
prasravaṇa (प्रस्रवन)
- płynięcie, przepływanie
- przepływ, strumień
prahara (प्रहर)
część doby równa trzem godzinom
praharaṇa (प्रहरण)
- uderzanie
- atakowanie
- ciskanie, rzucanie, miotanie
- usuwanie, zabieranie, konfiskowanie
praharī (प्रहरी)
- czuwający, pilnujący
- strażnik, stróż
praharṣa (प्रहर्ष)
rozkosz, zachwyt, uniesienie, ekstaza
praharṣita (प्रहर्षित)
ogromnie ucieszony, uradowany, uszczęśliwiony, zachwycony
prahasaṁtī (प्रहसंती)
jaśmin arabski
prahasana (प्रहसन)
- głośny śmiech
- wyśmiewanie, wykpiwanie, wyszydzanie
- satyra
- farsa
prahasita (प्रहसित)
- uśmiechnięty, roześmiany
- wyśmiany, wyszydzony
- śmiech, uśmiech
prahāra (प्रहार)
- cios, uderzenie
- atak
- mil. ogień, ostrzał
prahāraka (प्रहारक)
- uderzający
- napadający, atakujący
- niszczący
prahārita (प्रहारित)
- uderzony
- ostrzelany, obrzucony (pociskami)
prahārī (प्रहारी) = prahāraka
prahāsa (प्रहास)
- głośny śmiech
- wyśmiewanie, wyszydzanie
prahāsī (प्रहासी)
- śmiejący się głośno
- wywołujący śmiech, śmieszny
prahṛṣṭa (प्रहृष्ट) = praharṣita
prahelikā (प्रहेलिका)
- zagadka
- tajemnica
prahlāda (प्रह्लाद)
- radość
- mit. sławny czciciel Wisznu, syn Hiranjakasipu
prahlādana (प्रह्लादन)
sprawianie radości, radowanie
prahlādita (प्रह्लादित)
uradowany, radosny, szczęśliwy
prāṁgaṇa (प्रांगण)
- dziedziniec
- enklawa
prāṁjala (प्रांजल)
naturalny, prosty (język, mowa)
prāṁjali (प्रांजलि)
- połączone dłonie, w których trzyma się ofiarowywaną rzecz (kwiaty)
- składanie dłoni (w pokłonie)
prāṁta (प्रांत)
- region, prowincja, stan
- granica, skraj
prāṁtara (प्रांतर)
- odludny, dziki region
- nieuczęszczana droga
prāṁtīyatā (प्रांतीयता)
regionalizm, prowincjonalizm
prāk- (प्राक्-)
- pre-
- poprzedni, wcześniejszy
- dawny, starodawny, starożytny
- wschodni
prākāra (प्राकार)
- ogrodzenie
- mur
prākāśya (प्राकाश्य)
- jasność, przejrzystość, świetlistość
- sława, rozgłos
prākṛta (प्राकृत)
- naturalny
- niewykształcony, nieuprawiany, niepoddany obróbce, prosty (język)
- prakryt, nazwa obejmująca grupę języków średnio-indoaryjskich
- język miejscowy, gwara, dialekt
prākṛtika (प्राकृतिक)
- naturalny
- filoz. należący do prakryti (prakṛti)
prākkathana (प्राक्कथन)
- słowo wstępne
- wstęp, wprowadzenie
prākkalana (प्राक्कलन)
wstępne oszacowanie
prākkāla (प्राक्काल)
dawne czasy
prākkālīna (प्राक्कालीन)
dawny, starożytny
prāktana (प्राक्तन)
- dawny, przeszły
- poprzedni, wcześniejszy, uprzedni
- stary, starodawny
prāga (प्राग) = prayāga
prāg- (प्राग्-) = prāk-
prāgbhāva (प्राग्भाव)
- poprzednia egzystencja
- wyższość, lepszość, przewaga
- znakomitość, doskonałość, perfekcja
prāgalbhya (प्रागल्भ्य)
- śmiałość, odwaga
- zuchwałość, bezczelność,tupet, arogancja
- zdecydowanie, determinacja
- przen. pompa, przepych, widowiskowość
prāgaitihāsika (प्रागैतिहासिक)
prehistoryczny
prācārya (प्राचार्य)
- „nauczyciel nauczyciela”, kierownik (w szkole)
- uczony
prācā (प्राचा)
wschód
prācīna (प्राचीन)
- wschodni
- starożytny, starodawny, pradawny, prastary
- długotrwały, trwający od wieków, odwieczny, niepamiętny
prācīnatā (प्राचीनता)
- staroźytnośc
- archaicznośc
prācīnatāvāda (प्राचीनतावाद)
konserwatyzm (podejścia, metody)
prācīra (प्राचीर)
- ogrodzenie
- ściana, wał, mur
- płot
- żywopłot
prācya (प्राच्य)
- wschodni, orientalny
- starożytny
prājña (प्राज्ञ)
- mądry, uczony
- osoba uczona
prājñatā (प्राज्ञता)
- mądrość, wiedza
- uczoność, erudycja
prājñatva (प्राज्ञत्व) = prājñatā
prājñā (प्राज्ञा)
wiedza, rozumienie
prājñī (प्राज्ञी)
mądra lub uczona kobieta
prāṇa (प्राण)
- oddech
- tchnienie żywotne, siła życiowa
- l. mn. życie
- przen. czyjeś życie, ukochana osoba
prāṇaka (प्राणक) = prāṇī
prāṇakara (प्राणकर)
zachęcający, dopingujący, ożywiający, pokrzepiający duszę
prāṇaghāta (प्राणघात)
zabijanie, mordowanie
prāṇaghātaka (प्राणघातक)
zabijający, mordujący
prāṇaghātakī (प्राणघातकीर)
zabójca
prāṇa-tyāga (प्राण-त्याग)
- porzucenie życia, śmierć
- odebranie sobie życia, samobójstwo
prāṇa-daṁḍa (प्राण-दंड)
kara śmierci
prāṇa-dātā (प्राण-दाता)
dawca życia, ten, kto ratuje czyjeś życie
prāṇa-dhāraṇa (प्राण-धारण)
utrzymywanie, podtrzymywanie życia,
prāṇa-dhārī (प्राण-धारी)
żywa istota, żyjące stworzenie
prāṇa-dhvani (प्राण-ध्वनि)
ling. gardłowy
prāṇa-nātha (प्राण-नाथ)
- „pan życia”
- mąż
- kochanek
prāṇa-nāśa (प्राण-नाश)
utrata życia
prāṇa-paṇa (प्राण-पण)
ryzykowanie życiem
prāṇa-pati (प्राण-पति)
- „pan życia”
- serce, dusza
- mąż
prāṇa-pratiṣṭhā (प्राण-प्रतिष्ठा)
- udzielenie, przekazanie życia, ożywienie: ceremonia uświęcenia posągu bóstwa
prāṇaprada (प्राणप्रद)
dający życie
prāṇa-priya (प्राण-प्रिय)
- drogi jak własne życie, ukochany
- mąż
- kochanek
prāṇamaya (प्राणमय)
żyjący, oddychający
prāṇahara (प्राणहर)
odbierający życie, śmiertelny, śmiercionośny
prāṇahārī (प्राणहारी) = prāṇahara
prāṇahīna (प्राणहीन)
- bez życia
- bez wyrazu, nijaki, bezbarwny, wyblakły, przygasły
prāṇāṁta (प्राणांत)
koniec życia, śmierć
prāṇāṁtika (प्राणांतिक)
- śmiertelny
- trwający tak długo, jak życie, kończący się wraz ze śmiercią
prāṇādhāra (प्राणाधार)
- „podpora, podstawa życia”
- mąż
- ukochany
prāṇājāma (प्राणायाम)
ćwiczenie oddechowe w jodze, powstrzymanie oddechu
prāṇāśaya (प्राणाशय)
siła życiowa
prāṇika (प्राणिक)
- żyjący, żywy
- zwierzę
prāṇī (प्राणी)
- żyjący, żywy
- żyjąca istota, żywe stworzenie
- zwierzę
prāṇeśa (प्राणेश) = prāṇa-nātha
prāṇeśvara (प्राणेश्वर) = prāṇa-nātha
prāṇodbodhana (प्राणोद्बोधन)
- rozbudzenie ducha
- odrodzenie, renesans
prātaḥ (प्रातः)
wczesny poranek, świt
prātaḥkāla (प्रातःकाल) = prātaḥ
prātarāśa (प्रातराश)
śniadanie
prātipadika (प्रातिपदिक)
gram. temat rzeczownika
prātibhāsika (प्रातिभासिक)
- zludny, iluzoryczny
- zjawiskowy
prāthamika (प्राथमिक)
- podstawowy, elementarny (szkolnictwo)
- początkowy,
- pierwszy
- wstępny, przygotowawczy
prāthamikatā (प्राथमिकता)
- pierwszeństwo, priorytet
- nadrzędność
prāthamya (प्राथम्य) = prāthamikatā
prādurbhāva (प्रादुर्भाव)
- przejaw, manifestacja
- pojawienie się, zjawienie
- powstanie
- początek, geneza
prādurbhūta (प्रादुर्भूत)
przejawiony, zjawiony, powstały
prādeśa (प्रादेश)
upoważnienie, pełnomocnictwo, mandat
prādeśātmaka (प्रादेशात्मक)
obowiązkowy, obligatoryjny
prādeśika (प्रादेशिक)
- stanowy, regionalny, prowincjonalny
- terytorialny
prādeśikatā (प्रादेशिकता)
regionalizm
prādhānya (प्राधान्य)
- przewaga, wyższość
- prymat
- dominacja, zwierzchnictwo
prādhikaraṇa (प्राधिकरण)
- władza
- rada, komisja, komitet, zarząd (administracyjny)
prādhikāra (प्राधिकार) = ādhikāra
prādhikṛta (प्राधिकृत)
upoważniony
prādhyāpaka (प्राध्यापक)
- nauczyciel akademicki
- wykładowca
prāpaka (प्रापक)
- powodujący osiągnięcie
- osiągający
- ten, który uzyskuje
prāpaṇa (प्रापण) = prāpti
prāpī (प्रापी)
- uzyskujący, otrzymujący
- osiągający, zdobywający
prāpta (प्राप्त)
- otrzymany, uzyskany, nabyty
- zdobyty, osiągnięty
- napotkany, znaleziony
- przydarzony, przytrafiony
prāpta-kāla (प्राप्त-काल)
- sprzyjający moment, właściwa chwila, odpowiedni czas
- chwila obecna, teraźniejszość
- wydarzający się w porę, w odpowiednim momencie
- przeznaczony
prāptadoṣa (प्राप्तदोष)
- ściągający na siebie grzech
- będący w błędzie
prāptayauvana (प्राप्तयौवन)
dorastający chłopak, młodzieniec
prāptavara (प्राप्तवर)
ten, kto uzyskał dobrodziejstwo lub męża
prāptārtha (प्राप्तार्थ)
- odnoszący sukcesy
- osiągający cel
- osiągnięta rzecz
prāptāvasara (प्राप्तावसर)
odpowiedni, w porę
prāptavya (प्राप्तव्य)
- należny
- należność, opłata
prāpti (प्राप्ति)
- otrzymanie, uzyskanie, dostanie, nabycie
- zdobycie, osiągnięcie, dotarcie do (celu)
- spełnienie (prośby)
- korzyść, zysk, przychód
- przyjęcie (gości)
- przen. postrzeganie, percepcja
prāptikā (प्राप्तिका)
- przyjęcie
- potwierdzenie, pokwitowanie przyjęcia
prāpya (प्राप्य)
- osiągalny, do osiągnięcia
- należny, płatny
- kwota do zapłacenia
prāpyaka (प्राप्यक)
rachunek do zapłacenia
prābalya (प्राबल्य)
- siła, władza
- przewaga, dominacja
prābhava (प्राभव)
- przewaga, wyższość
- prymat
prāmāṇika (प्रामाणिक)
- oparty na dowodach, potwierdzony
- wiarygodny, autorytatywny (źródło)
- podstawowy, wzorcowy, standardowy, źródłowy (tekst)
- autentyczny (dokument)
prāmāṇikatā (प्रामाणिकता)
- wiarygodność, autorytatywność (źródła)
- autentyczność
prāmāṇya (प्रामाण्य) = prāmāṇikatā
prāmādya (प्रामाद्य)
- szaleństwo, szał
- odurzenie, upojenie
- nieuwaga, niedopatrzenie
-prāya (-प्राय)
- prawie, blisko
- tak jak, podobnie
prāya- (प्राय-)
przypominający, podobny
prāyadvīpa (प्रायद्वीप)
„przypominający wyspę”, półwysep
prāyaḥ (प्रायः)
- w większości, przeważnie, na ogół
- często
- w przybliżeniu, prawie
prāyaṇa (प्रायण)
- odejście, śmierć
- poszczenie aż do śmierci, zagłodzenie się
- odrodzenie, odrodzenie się
prāyaścitta (प्रायश्चित्त)
- zadośćuczynienie, pokuta
- skrucha, żal, wyrzuty sumienia
prāyaścittika (प्रायश्चित्तिक)
- skruszony, żałujący za grzechy
- pokutujący
prāraṁbha (प्रारंभ)
początek
prāraṁbhika (प्रारंभिक)
- wstępny, początkowy, elementarny (nauczanie)
- przygotowawczy, eliminacyjny
- podstawowy, zasadniczy, fundamentalny
prārabdha (प्रारब्ध)
- rozpoczęty, zapoczątkowany
- przeznaczony, zesłany przez los
- przeszłe czyny owocujące w obecnym życiu
- los, przeznaczenie
prārabdhi (प्रारब्धि)
- początek, rozpoczęcie
- przeznaczenie
prārabdhī (प्रारब्धी)
obdarzony przez los, mający szczęście, szczęściarz
prārūpa (प्रारूप)
- szkic, projekt
- pierwowzór, prototyp
prārthaka (प्रार्थक) = prārthī
prārthanā (प्रार्थना)
- usilna prośba, błaganie
- pobożne życzenie
- modlitwa błagalna, modły
- podanie, petycja, wniosek
- pozew, skarga
prārthanā-ghara (प्रार्थना-घर)
„dom modłów”, kaplica
prārthanā-patra (प्रार्थना-पत्र)
- podanie, petycja
- wniosek, aplikacja
prārthanīya (प्रार्थनीय)
- będący przedmiotem próśb
- upragniony, pożądany
prārthita (प्रार्थित)
- usilnie proszony, błagany
- upragniony
prārthī (प्रार्थी)
- proszący, błagający
- osoba usilnie prosząca
- petent
- osoba ubiegająca się, kandydat, aplikant
prālaṁba (प्रालंब)
girlanda zwisająca do pasa
prāleya (प्रालेय)
dotyczący zagłady świata
prāvidhika (प्राविधिक)
techniczny
prāvīṇya (प्रावीण्य) = pravīṇatā
prāvṛṭ (प्रावृट्)
pora deszczowa
prāvṛta (प्रावृत)
peleryna
prāvṛtti (प्रावृत्ति)
- ogrodzenie
- pokrycie, przykrycie, okrycie, osłonięcie
-prāśana (प्राशन)
- jedzący
- smakujący, kosztujący, degustujący
- karmiący
prāsaṁgika (प्रासंगिक)
- związany z, odnoszący się do
- odpowiedni, stosowny, dopasowany
- uboczny, marginesowy, poboczny (wątek)
prāsāda (प्रासाद)
- budynek pałacowy, pałac
- świątynia
priya (प्रिय)
- drogi, kochany
- miły, uprzejmy, sympatyczny
- ulubiony
- atrakcyjny
- mąż, kochanek, ukochany
priyakara (प्रियकर)
- okazujący życzliwość, wyświadczający uprzejmość
- sprawiający przyjemność
priyajana (प्रियजन)
- krewny
- serdeczny przyjaciel
priyatama (प्रियतम)
- najdroższy, najmilszy, najukochańszy
- kochany, ukochany
- kochanek
priyatā (प्रियता)
- serdeczność
- (-) podobanie się, popularność
priyadarśana (प्रियदर्शन)
- atrakcyjny
- ładny, piękny
priya-poṣaṇa (प्रिय-पोषण)
faworyzowanie, protekcja, kumoterstwo
priyabhāṣī (प्रियभाषी) = priyavādī
priyamāna (प्रियमान)
- drogi, ukochany
- kochający
priyavara (प्रियवर)
najdroższy, kochany (zwrot używany w listach)
priyavādī (प्रियवादी)
- mówiący uprzejmie
- prawiący grzeczności, mówiący miłe słówka, pochlebca
- osoba o uprzejmej mowie
priyavādinī (प्रियवादिनी)
t.s. w odniesieniu do kobiety
priyasatya (प्रियसत्य)
miłujący prawdę
priyā (प्रिया)
- = priya (rodz. żeński)
- ukochana
- żona
- kochanka
prīta (प्रीत)
- zadowolony, usatysfakcjonowany
- szczęśliwy
- drogi, ukochany
- uprzejmy, życzliwy
- czuły, kochający
- = prīti
prīti (प्रीति)
- miłość, uczucie
- szacunek, poważanie
- radość, zadowolenie, przyjemność
prītikara (प्रीतिकर)
- „budzący miłość, sprawiający przyjemność”, czuły, tkliwy
- uprzejmy, miły, życzliwy
prīti-goṣṭhī (प्रीति-गोष्ठी)
impreza, party
prīti-bhoja (प्रीति-भोज)
oficjalne przyjęcie, bankiet
prekṣaka (प्रेक्षक)
- obserwator, widz
- komentator
prekṣaṇa (प्रेक्षण)
- patrzenie, przyglądanie się, obserwowanie, obserwacja
- oko
- pokaz publiczny, widowisko, spektakl
prekṣā (प्रेक्षा)
- patrzenie (na coś), przyglądanie się, obserwowanie
- widok, widowisko
- rozróżnienie, osąd, ocena
prekṣita (प्रेक्षित)
oglądany, obserwowany
prekṣya (प्रेक्ष्य)
godny obejrzenia, wart oglądania
preta (प्रेत)
- dusza zmarłej osoby (szczeg. przed ceremonią pogrzebową)
- duch, demon, upiór
- pej. drań, łotr, łajdak, nikczemnik
preta-karma (प्रेत-कर्म)
ceremonia pogrzebowa
preta-kriyā (प्रेत-क्रिया) = preta-karma
preta-pakṣa (प्रेत-पक्ष)
ciemna połowa miesiąca (korzystna do odprawiania obrzędów ku czci przodków)
preta-yoni (प्रेत-योनि) = preta-loka
preta-loka (प्रेत-लोक)
świat duchów (oczekujących na spełnienie ceremonii pogrzebowych)
pretātmaka (प्रेतात्मक)
upiorny
prema (प्रेम)
- miłość, uczucie
- dobroć, życzliwość
prema-gāthā (प्रेम-गाथा)
- poemat miłosny
- pieśń miłosna
prema-pātra (प्रेम-पात्र)
przedmiot miḷości, obiekt uczuć
prema-bhakti (प्रेम-भक्ति)
pełne miłości uwielbienie (szczeg. do Kryszny czy Ramy)
prema-rasa (प्रेम-रस)
smak miłości, słodycz miłości
premākhyāna (प्रेमाख्यान) = prema-gāthā
premālāpa (प्रेमालाप)
słowa miłości, wyrazy miłości
premāliṁgana (प्रेमालिंगन)
objęcia miłosne
premāspada (प्रेमास्पद)
„siedziba miłości”, ukochany
premikā (प्रेमिका)
- zakochana kobieta
- kobieta, którą się kocha, ukochana
premī (प्रेमी)
- kochający, czuły
- kochająca osoba, kochanek
- pasjonat
- zwolennik, miłośnik, wielbiciel
- orędownik
- -fil
preraka (प्रेरक)
- nakłaniający, pobudzający, inspirujący
- nalegający, naciskający, ponaglający
- napędowy (siła)
- osoba pobudzająca, zachęcająca, inspirator
- inicjator
preraṇa (प्रेरण) = preraṇā
preraṇā (प्रेरणा)
- nacisk
- bodziec, zachęta, impuls
- wsparcie, otucha
- pobudzenie, zachęcenie
preraṇātmaka (प्रेरणात्मक)
- zachęcający, pobudzający, stymulujący, dopingujący
- inspirujący
preraṇārthaka (प्रेरणार्थक)
gram. przyczynowy, kauzatywny
prerayitā (प्रेरयिता)
ten, który namawia, zachęca, inspirator
prerita (प्रेरित)
- ponaglony, przymuszony
- nakłoniony, namówiony
- pobudzony, zmotywowany, zainspirowany
preṣaka (प्रेषक)
wysyłający, nadawca
preṣaṇa (प्रेषण)
- wysłanie, nadanie
- wysyłka, ekspedycja
- przesyłka, wiadomość pocztowa
- przekaz (pieniężny)
- misja
preṣaṇīya (प्रेषणीय) = preṣya
preṣaṇīyatā (प्रेषणीयता)
- komunikatywność, przekazywalność
- wywieranie wrażenia (np. przez dzieło sztuki)
preṣādeśa (प्रेषादेश)
przekaz pieniężny
preṣita (प्रेषित)
wysłany, nadany
preṣitavya (प्रेषितव्य) = preṣya
preṣṭha (प्रेष्ठ)
najdroższy, najukochańszy, najbardziej upragniony
preṣya (प्रेष्य)
przeznaczony do wysłania, gotowy do wysłania
preya (प्रेय)
droższy, milszy
prokta (प्रोक्त)
- wymówiony, wypowiedziany, wyrzeczony, wygłoszony
- ogłoszony, oznajmiony, oświadczony
prokṣaṇa (प्रोक्षण)
- pokropienie (szczeg. wodą święconą)
- poświęcenie, złożenie w ofierze
prokṣita (प्रोक्षित)
- pokropiony, poświęcony
- złożony w ofierze, zabity na ofiarę
protsāha (प्रोत्साह)
żarliwość, gorliwość, zapał
protsāhaka (प्रोत्साहक)
namawiający, zachęcający, dodający otuchy
protsāhana (प्रोत्साहन)
bodziec, zachęta, otucha
protsāhita (प्रोत्साहित)
- zachęcony, ośmielony
- pobudzony, zdopingowany
proṣita (प्रोषित)
- mieszkający za granicą
- będący daleko od domu
prauḍha (प्रौढ)
dorosły, dojrzały
prauḍhatā (प्रौढता)
dorosłość, dojrzałość
praudyogikī (प्रौद्योगिकी)
technologia
plakṣa (प्लक्ष)
- drzewo figowe Ficus infectoria
- mit. jeden z siedmiu kontynentow
plava (प्लव) = plavana
plavana (प्लवन)
- pływanie, kąpanie się
- powódź
plāvana (प्लावन)
- zalew, powódź
- kąpiel
- pływanie, unoszenie się na powierzchni
plāvita (प्लावित)
- zalany
- pogrążony, zanurzony
- przemoczony, przemokniēt, skąpany
plīhā (प्लीहा)
śledziona
pluta (प्लुत)
przemoczony
ph (फ)
phala (फल)
- owoc
- płody rolne
- plon, zbiór
- zysk, korzyść, dochód
- skutek, rezultat, konsekwencja
- nagroda
phalaka (फलक)
tablica
phalana (फलन)
- wydawanie owocu, owocowanie
- przynoszenie skutku, skutkowanie
- realizacja
phalasvarūpa (फलस्वरूप)
w rezultacie, w konsekwencji
phalita (फलित)
- przynoszący owoc, owocujący
- owocny, udany
phālaguna (फालगुन)
- dwunasty miesiąc księżycowy indyjskiego kalendarza (luty-marzec)
- mit. imię Ardżuny
phālagunī (फालगुनी)
- dzień pełni księżyca w miesiącu phālaguna (święto holi)
- jedenasty i dwunasty gwiazdozbiór księżycowy
phālgunika (फाल्गुनिक)
- odnoszący się do miesiąca phālaguna
- święto holi
phuphakāra (फुफकार)
- syk (węża)
- dyszenie, sapanie, zadyszka
- parskanie, prychanie
phulla (फुल्ल)
- w rozkwicie, szeroko otwarty
- promienny (o twarzy)
phullita (फुल्लित)
- napęczniały, nabrzmiały
- przen. zachwycony
phenila (फेनिल)
- spieniony, pieniący się, pienisty
- orzech mydlany (Sapindus mukorossi)
b (ब)
baṁkima (बंकिम)
- zgięty, wygięty, zakrzywiony
- napięty, naciągnięty (łuk)
baṁḍa (बंड)
- okaleczony
- pozbawiony ogona
- obrzezany
- impotent
baṁdha (बंध)
- więź, wiązadło, więzy
- zamek, zasuwa, zamknięcie
- sznur, sznurowadło
- bandaż
- węzeł, supeł
- tama, zapora
- nasyp, wal
- zamknięcie, uwiezienie, niewola
- zaprzestanie pracy, strajk
- kompozycja, struktura (utworu)
- zastaw, depozyt, gwarancja, zabezpieczenie
baṁdhaka (बंधक)
- coś zastawionego, zdeponowanego
- hipoteka, kredyt
- zakładnik
baṁdhana (बंधन)
- związanie, przywiązanie, przymocowanie
- wiązanie, wiązadło
- węzeł, supeł
- anat. staw
- więź, więzy
- skrępowanie, zniewolenie
- niewola
- ustalony zwyczaj, codzienna praktyka
baṁdhinī (बंधिनी)
- służąca
- niewolnica
baṁdhu (बंधु)
- krewny
- brat
- przyjaciel
baṁdhutā (बंधुता) = baṁdhutva
baṁdhutva (बंधुत्व)
- bliski związek, pokrewieństwo
- przyjaźń
baṁdhura (बंधुर)
szorstki, chropowaty, wyboisty
baṁdhurā (बंधुरा)
prostytutka
baṁdhūka (बंधूक)
krzew o czerwonych kwiatach (Pentapetes phoenice)
baṁdhya (बंध्य)
- jałowy, bezowocny
- bezdzietny
- wymagający związania
baṁdhyakaraṇa (बंध्यकरण)
sterylizacja
baṭa (बट)
banjan
badara (बदर)
indyjska jujuba
badarī (बदरी)
- indyjska jujuba (Zizyphus yuyuba)
- baweḷna (roślina)
- miejsce pielgrzymek w Himalajach
baddha (बद्ध)
- związany, zobowiązany
- powściągliwy, opanowany, wstrzemięźliwy
- sztywny, nieugięty
- złączony
- skłonny
badhira (बधिर)
głuchy
babhru (बभ्रु)
- brązowy, zielonkawo-brązowy
- wyłysiały
barabara (बरबर)
- jąkający się, zacinający
- niearyjczyk
- okrutny, brutalny
barabaratā (बरबरता)
- okrucieństwo, brutalność
- dzikość
bala (बल)
- siła, moc
- werwa, wigor
- nacisk, akcent
- waga, znaczenie
- podpora, oparcie, zależność
- siły (zbrojne)
- strona, kierunek
balākā (बलाका)
żuraw, czapla
balāt (बलात्)
siłą, przemocą, przy użyciu siły
balātkāra (बलात्कार)
- przemoc, agresja
- przymus, gwałt
bali (बलि)
- ofiarowanie
- ofiara
- zwierzę ofiarne
balidāna (बलिदान)
złożenie w ofierze, ofiarowanie
baliṣṭha (बलिष्ठ)
- najmocniejszy, najsilniejszy
- bardzo mocny / silny
- krzepki, mocarny
balī (बली)
- potężny, silny
- potężna, silna istota
balya (बल्य)
- potężny, mocny, silny
- ożywczy, orzeźwiający
bahir- (बहिर्-)
na zewnątrz, poza
bahiraṁga (बहिरंग)
- zewnętrzny
- oddzielny, odrębny
- zbędny, niepotrzebny
bahirgamana (बहिर्गमन)
wyjście na zewnątrz
bahirjagata (बहिर्जगत)
zewnętrzny świat
bahirmukha (बहिर्मुख)
- patrzący na zewnątrz
- skierowany na zewnątrz, ekstrawertywny
- niedbały
- bezbożny, niemoralny
bahiṣkaraṇa (बहिष्करण)
- wyrzucenie, wygnanie, wypędzenie, zesłanie
- bojkotowanie
bahiṣkāra (बहिष्कार)
- wyrzucenie poza nawias społeczeństwa, wykluczenie, wyklęcie
- banicja
- bojkot
bahu- (बहु-)
- wielo-, multi-, poli-
- duży, wielki
- nadmierny
bahudevavāda (बहुदेववाद)
politeizm
bahutā (बहुता)
mnóstwo, dostatek, obfitość
bahutva (बहुत्व)
- = bahutā
- nadmiar, nadwyżka
- większość
bahudhā (बहुधा)
- wielorako, na wiele sposobów
- wiele razy, wielokrotnie, często
- na ogół
bahula (बहुल)
- obfity, pokaźny
- obszerny, przestronny
- obfitujący w
bahulatā (बहुलता)
- obfitość, dostatek
- wielorakość, liczność, mnogość
bahulā (बहुला)
- produktywna, wydajna
- dająca dużo mleka, mleczna (imię nadawane krowie)
bāṁdhava (बांधव)
- krewny
- przyjaciel
bāṇa (बाण)
strzała
bādara (बादर)
- bawełniany
- bawełna (roślina)
bādha (बाध)
przeszkoda, trudność
bādhaka (बाधक)
- przeszkadzający, utrudniający, blokujący
- ograniczający, restrykcyjny
- powodujący cierpienie
- ten, kto utrudnia, blokuje
- przeszkoda
bādhana (बाधन)
- przeciwstawianie się, sprzeciwianie
- powstrzymywanie, przeszkadzanie, utrudnianie
- zablokowanie, zatarasowanie, zatkanie
- obalenie, zaprzeczenie, odparcie
- powodowanie cierpienia
bādhā (बाधा)
- przeszkoda, trudność
- zmartwienie, strapienie, zaniepokojenie
bādhita (बाधित)
- zablokowany, zahamowany, zagrodzony
- zmuszony, przymuszony
bādhya (बाध्य)
- zagrodzony, zatamowany, zahamowany
- zmuszony, zobowiązany, zobligowany
bālaka (बालक)
dziecko, chłopiec
bālā (बाला)
- dziewczyna
- młoda kobieta
bālikā (बालिका)
dziewczynka
bālya (बाल्य)
- dotyczący dzieci, dziecięcy
- dzieciństwo
bālyāvasthā (बाल्यावस्था)
wiek dziecięcy
bāhu (बाहु)
ramię
bāhulya (बाहुल्य)
- obfitość
- różnorodność
- nadmiar
bāhya (बाह्य)
- zewnętrzny, wierzchni
- cudzoziemski, obcy
- jawny, widoczny (świat)
- ostentacyjny
biṁdu (बिंदु)
- kropla
- kropka, punkt
- anuswara
- półksiężyc
- znak, punkt
- nasienie
bīja (बीज)
- nasienie, nasionko, ziarno, zarodek, zalążek
- ikra
- płód, embrion
- źródło, pierwsza przyczyna
- jądro, sedno, zasadniczy motyw
- symbol, znak
- ukryta aluzja
buddha (बुद्ध)
- przebudzony
- oświecony
- mądry
- Budda
buddhi (बुद्धि)
- rozum, intelekt
- rozumienie, inteligencja
- sens
- idea
- myślenie, refleksja
- postrzeganie
- uważanie, opinia, pogląd
- właściwy punkt widzenia
- roztropność, rozsądek, rozróżnienie
- decyzja
- ślub, ślubowanie
- osąd
- talent
- dowcip
- wrażenie
- przypuszczenie
- intuicja
- wgląd
- wiedza
- skłonność umysłowa
- cel, intencja
budha (बुध)
- mądry, rozumny, inteligentny, bystry
- planeta Merkury
bubhukṣā (बुभुक्षा)
- pragnienie jedzenia, głód
- pragnienie doznania, tęsknota do uciech świata
bubhukṣita (बुभुक्षित)
chcący jeść, głodny
bubhukṣu (बुभुक्षु)
- = bubhukṣita
- spragniony doznania, tęskniący do świeckich sukcesów i przyjemności
bodha (बोध)
- rozumienie, inteligencja, świadomość
- właściwe rozumienie
- percepcja, poznanie, postrzeganie
- zdanie sobie sprawy, uświadomienie
- obudzenie, przebudzenie, oświecenie
- czuwanie, jawa
- informowanie, pouczanie, uczenie
- określenie
bodhaka (बोधक)
- oznaczający, wskazujący
- ten, kto udziela informacji, informator
bodhana (बोधन)
- obdarzanie wiedzą, udzielanie poznania
- pouczanie, nauczanie
- budzenie
- oświecanie
bodhavya (बोधव्य)
dostrzegalny, zauważalny
bodhi (बोधि)
doskonała wiedza / mądrość
bodhita (बोधित)
- przekazany, udzielony (o wiedzy)
- udostępniony zmysłom, wyrażony
bodhisattva (बोधिसत्त्व)
- istota obdarzona doskonałym poznaniem
- bodhisattwa, święty buddyjski tuż przed uzyskaniem stanu Buddy
brahma (ब्रह्म)
brahman, bezosobowy absolut
brahmaṇī (ब्रह्मणी) = brāhmī
brahmaṇya (ब्रह्मण्य)
- odnoszący się do Brahmy
- odnoszący się do brahmana
- szanujący braminów
brahmatva (ब्रह्मत्व)
- pozycja Brahmy
- stan brahmana
- utożsamienie duszy z brahmanem
- przen. bramińskość
brahmā (ब्रह्मा)
Brahma, bóg-Stwórca
brāhma (ब्राह्म)
- odnoszący się do brahmana, absolutu
- święty
brāhma-muhurta (ब्राह्ममुहुर्त)
pora nocy na godzinę przed świtem
brāhmaṇa (ब्राह्मण)
- bramin, członek bramińskiego stanu
- brahmany, teksty należące do wed
brāhmaṇatva (ब्राह्मणत्व)
bramińskość, pozycja bramina
brāhmaṇī (ब्राह्मणी)
- kobieta bramińskiego stanu, braminka
- żona bramina
brāhmaṇetā (ब्राह्मणेता)
młody bramin
brāhmaṇya (ब्राह्मण्य)
- pozycja bramina, godność bramińska, bramińskość
- stan bramiński, bramini
- astr. planeta Saturn
brāhmī (ब्राह्मी)
- jedna z ośmiu Matek, emanacji Durgi
- starożytne pismo indyjskie
- wąkrota azjatycka (Hydrocotyle asiatica), zioło używane w medycynie
brāhmya (ब्राह्म्य)
szacunek dla braminów
bh (भ)
bhadra (भद्र)
- dobry, wspaniały
- pomyślny, szczęśliwy (o wróżbie, przepowiedni, oznace)
- łaskawy, życzliwy, uprzejmy
- godny, wartościowy, szanowany, z dobrej rodziny
- wykształcony
- czysty rytualnie
- znakomita, wybitna osoba
- dobrobyt, powodzenie
- oszust, hipokryta (iron.)
bhāga (भाग)
- część, porcja, kawałek
- dział, przedział, sektor
- odłam, frakcja
- ułamek (mat.)
- dzielenie (mat.)
- stopień (mat.)
- los, dola
- udział, uczestnictwo
- rozdzielanie, dystrybucja, przydział
bhāgya (भाग्य)
- szczęście, fortuna, błogosławieństwo losu
- los, przeznaczenie
- traf, okazja
bhāgyavān (भाग्यवान्)
- szczęśliwy, błogosławiony
- szczęściarz, wybraniec losu
bhāna (भान)
- postrzeganie, świadomość (czegoś)
- przypomnienie
- wystąpienie, pojawienie się, jawienie się
- wyglądanie, wygląd, powierzchowność
- oczywistość
- światłość, blask
bhāva (भाव)
- bycie, istnienie, stawanie się, kontynuacja
- to, co istnieje, byt, uniwersum, rzeczywistość, świat
- rzecz, substancja
- żywa istota
- naturalny stan, charakter, jakość, natura, kondycja, temperament
- sposób
- sposób myślenia czy postępowania, sposób bycia
- skłonność, predyspozycja
- znaczenie, sens
- stosunek (dwóch rzeczy względem siebie)
- intencja, zamiar, cel
- emocja, uczucie, instynktowna życzliwość, bezwarunkowe zaufanie, uczucie miłości
- zewnętrzne wyrażenie uczuć czy znaczenia
- pojęcie, wyobrażenie, idea
- opinia
- stanowisko, postawa
- medytacja, kontemplacja
- intuicja
- aspekt
- astr. dom księżycowy
- miejsce urodzin
- cena
bhāvanā (भावना)
- powołanie do istnienia, wytworzenie
- postrzeganie, percepcja, świadomość
- uczucie, emocja
- nastrój, humor, samopoczucie
- proces umysłowy
- przypomnienie, wspomnienie
- przeczucie
- wyobraźnia, imaginacja
- myślenie, medytacja, kontemplacja
- pragnienie
bhāsa (भास)
- światłość, jasność, blask
- lśnienie, połysk
- wrażenie, impresja
- przeczucie
- marzenie, fantazja
bhāsita (भासित)
- olśniewający
- jasny, wyraźny, widoczny, oczywisty
bhitti (भित्ति)
- ściana, mur
- ścianka działowa, przepierzenie, parawan
- fragment, odłamek, porcja
- podstawa, fundament
bhitti-citra (भित्तिचित्र)
malowidło naścienne, fresk, mural
bhinna (भिन्न)
- podzielony, rozdzielony
- oddzielny, osobny
- różny, odmienny
- inny
- rozłamany, rozerwany, rozdarty
- ułamek, część
bheda (भेद)
- rozdzielenie, rozszczepienie, rozbicie, rozłamanie, rozerwanie, przerwanie
- oddzielenie, odłączenie
- rozróżnienie. odróżnienie
- pęknięcie, rysa, szczelina, wyłom, rozłam (np. w stosunkach)
- zróżnicowanie, wielość, pluralizm
- różnica, odmienność, kontrast
- podział
- wyróżnianie się, szczególność, osobliwość
- sekret, tajemnica, misterium
- przebicie, przecięcie, przejście przez, przekroczenie
bheda-pūrṇa (भेदपूर्ण)
różnicujący
bheda-buddhi (भेदबुद्धि)
- niezgoda, animozja
- niechęć, dezaprobata
bheda-bhāva (भेदभाव)
- świadomość różnicy, rozróżnianie, różnicowanie
- nierówność
- poczucie dysharmonii, niezgoda, dysonans,
bhūmi (भूमि)
- ziemia, ląd, grunt
- ziemia uprawna, rola
- region, dystrykt, kraina, kraj
- miejsce, obszar, teren, terytorium
- ziemia, świat
- poziom, stopień, etap, krok
- piętro
- pozycja, postawa
bhoga (भोग)
- przyjemność, zażywanie przyjemności, korzystanie z życia
- doświadczanie, przeżywanie, doznawanie
- spożywanie, rozkoszowanie się jedzeniem
- przyjemność seksualna
- radość, satysfakcja
- cierpienie
- korzyść, pożytek
- przedmiot doznania (np. jedzenie)
- strawa ofiarowana bóstwu
- astr. obecność (np. planety w danej konstelacji)
bhraṣṭa (भ्रष्ट)
- upadły
- zepsuty, zdemoralizowany
- skażony
- poniżony, upodlony
- zgwałcony
m (म)
maṁḍala (मंडल)
- koło, okrąg, obręcz
- pierścień, zwój
- obrót, krążenie
- orbita
- otoczka, aureola
- kula, glob
- sfera, strefa, region
- sklepienie niebieskie, firmament
- horyzont, widnokrąg
- atmosfera
- krąg, towarzystwo, stowarzyszenie, społeczność, sekta, komitet
- mandala
maṁtavya (मंतव्य)
- to, o czym ma się myśleć, co należy myśleć
- coś do zaaprobowania, zaakceptowania
- coś, co się uważa, przyjmuje
mārgī (मार्गी)
- podróżny, wędrowiec
- pielgrzym, pątnik
mārjana (मार्जन)
- czyszczenie, szorowanie
- oczyszczenie przez pokropienie wodą (przed przystąpieniem do ceremonii religijnej)
marjanā (मार्जना)
- czyszczenie
- przen. przebaczenie
mārjanī (मार्जनी)
szczotka, miotła
mārjāra (मार्जार)
- kot
- dziki kot
mārjārī (मार्जारी) = mārjāra
mārjita (मार्जित)
wyczyszczony, wyszorowany
mārtaṁḍa (मार्तंड)
słońce
milana (मिलन)
- spotkanie
- zetknięcie się, kontakt
- połączenie, zjednoczenie, związek
- zmieszanie się
- zgoda, harmonia
mūrkha (मूर्ख)
- głupi, tępy, durny
- niewykształcony, niedouczony, ciemny
- głupiec, tuman, tępak
- nieuk, ignorant
mūrkhatā (मूर्खता)
- głupota
- ignorancja
mūrchana (मूर्छन)
- przyprawianie o omdlenie
- zaklęcie, urok
- omdlenie
mūrchanā (मूर्छना)
- modulacja dźwięków w gamie
- melodia
mūrchā (मूर्छा)
- omdlenie, zasłabnięcie
- utrata przytomności
mūrchita (मूर्छित)
- omdlały, zemdlony
- nieprzytomny, nieświadomy
mūrti (मूर्ति)
- jakiekolwiek ciało mające materialną postać, figura, forma
- idol, statua, posąg, wizerunek, obraz
- wcielenie, ucieleśnienie, manifestacja, personifikacja, uosobienie
mūla (मूल)
- korzeń, rdzeń
- źródło, początek, przyczyna
- oryginał, pierwowzór
- baza, podstawa, fundament
- pierwiastek (mat.)
- oryginalny, źródłowy, pierwotny
- prawdziwy
- główny, naczelny, dominujący
- podstawowy, rdzenny, fundamentalny, istotny
- starożytny, antyczny, pradawny
mocana (मोचन)
- uwolnienie, wyswobodzenie
- wyzwolenie, wolność
- odkupienie, wybawienie
moha (मोह)
- oszołomienie, pomieszanie, konfuzja
- złudzenie, urojenie
- pomyłka, błąd
- niewiedza, głupota
- omamienie, zaślepienie, zamroczenie
- zauroczenie, oczarowanie, urzeczenie, fascynacja
- wabienie, nęcenie, kuszenie
- przywiązanie, sentyment, miłość